• HaberciGazete

Yunus Nadi, Fuat Köprülü, Zehra Bilir



Bugün 28 Haziran. Yunus Nadi Abalıoğlu, Fuat Köprülü ve Zehra Bilir’in ölüm yıldönümleri.

BRT Yayın Grubu olarak bu değerlerimizi saygıyla, sevgiyle anıyoruz.

Yunus Nadi Abalıoğlu kimdir?



Galatasaray Sultanisini bitirdi. Hukuk Mektebi’ne girdi. Burada okurken Baba Tahir’in çıkardığı Malumat gazetesinde yazarlığa başladı (1900). İstibdada karşı dernek kurmak suçuyla Midilli Kalesi’nde üç yıl hapis yattı. İkinci Meşrutiyetin ilanından sonra İstanbul’a dönerek İkdam, Tasviri Efkâr gazetelerinde makaleler yazdı.

İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin Selanik’te çıkardığı Rumeli gazetesinde başyazarlık yapan Yunus Nadi, 1911’de Aydın milletvekili seçilerek parlamentoya girdi. 1918’de kurduğu Yeni Gün gazetesinin 375. sayısından sonra, İngilizler’e karşı tavır aldığı makaleleri yüzünden tutuklanacağını anladı ve Ankara’ya gitmek zorunda kaldı (mart 1920). Gazetesini burada çıkarmayı sürdürdü. Mustafa Kemal Paşa’nın başlattığı bağımsızlık savaşına basın yoluyla destek verdi.

1920 yılında Muğla milletvekili seçilerek TBMM’nin altıncı seçim dönemine kadar bu görevinde kaldı. Asıl ününü gazeteci olarak kazanan Yunus Nadi’nin 7 Mayıs 1924’te kurduğu Cumhuriyet gazetesi günümüzde de yayımını sürdürüyor.

Atatürk ilkelerine ve Türkiye Cumhuriyeti’ne bağlılığını tüm yazılarında dik getirdi. 1945 yılında Cenevre’de ölen Yunus Nadi anısına Cumhuriyet gazetesince her yıl, ayrı birçok dalı kapsayan bir yarışma düzenlenmektedir. Gazetenin yazar ve editörlerinden Sami Karaören’in Cumhuriyet Yolunda Yunus Nadi adlı kitabı (1999) bulunuyor.

Yunus Nadi’nin Eserleri

  • Ankara’nın İlk Günleri (1955)

  • Babıali’nin Milli Hareketi Dağıtmak ve Mustafa Kemal’i Tevkif Etmek Teşşebüsü Ali Galib Hadisesi (1955)

  • Birinci Büyük Millet Meclisinin Açılışı ve İsyanlar (1955)

  • Çerkez Ethem Kuvvetlerinin İhaneti (1955)

  • Kurtuluş Savaşı Anıları (1955)(1978)

Mehmet Fuat Köprülü kimdir?



Fuat Köprülü 4 Aralık 1890’da İstanbul’da doğdu. Sadrazam Köprülü Mehmet Paşa’nın soyundan gelmektedir. Edebiyat ve tarih alanında ilerlemek için hukuk öğrenimini yarıda bıraktı.

1909’da Fecr-i Ati topluluğuna katıldı. Şiirlerini 1913’e kadar Mehasin ve Servet-i Fünun dergilerinde yayımladı. Bu yıllarda “Milli Edebiyat” ve “Yeni Lisan” akımlarına karşıydı. 1910’dan sonra İstanbul’un çeşitli okullarında Türkçe ve edebiyat okuttu, liselerin edebiyat programını düzenledi. Ziya Gökalp çevresine girdikten sonra Milli Edebiyat akımını benimsedi; Türk tarihinin ilk dönemlerine kadar indi, ilk Türk topluluklarının tarih ve edebiyatlarını inceledi. 1913’te, Halit Ziya Uşaklıgil’den boşalan İstanbul Darülfünunu Türk Edebiyatı Tarihi müderrisliğine getirildi. Aynı yıl Bilgi dergisinde Türk edebiyatının hangi yöntemle incelenmesi gerektiğini tartışan “Türk Edebiyatı Tarihinde Usul” adlı yazısı çıktı.

İlk büyük yapıtı Türk Edebiyatı’nda İlk Mutasavvıflar’ı yayımlandı. 1923’te Edebiyat Fakültesi dekanı oldu, Türkiye Tarihi adlı kitabını çıkardı. 1925’te Türkiyat Mecmuası’nı çıkarmaya başladı, ünü giderek dünyaya yayıldı, birçok uluslar arası kongreye Türkiye temsilcisi olarak katıldı. 1928’de Türk Tarih Encümeni başkanlığına seçildi. 1931’de Türk Hukuk Tarihi Mecmuası’nı çıkarmaya başladı; 1932-1934 arasında Divan Edebiyatı Antolojisi’ni çıkardı. 1933’te ordinaryüs profesör oldu, İstanbul Üniversitesi’nde birkaç kez dekanlık yaptı.

1934’te siyasete atılarak Kars milletvekili oldu. 1936-1941 arasında Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi’yle Siyasal Bilgiler Okulu’nda ders verdi. 1935’te, Paris’te Türk Tetkikleri Merkezi’nde verdiği konferansların toplamı olan Les Origines de L’Empire Otoman (Osmanlı İmparatorluğu’nun Kuruluşu) adlı kitabı yayımlandı ve büyük yankı uyandırdı. Heidelberg, Atina ve Sorbonne üniversitelerince onursal doktorluk sanı verilen, bilim kuruluşlarınca onur üyeliğine seçilen Köprülü 1941’den sonra İslam Ansiklopedisi’nin yayımına katıldı. V.(Ara Seçim), VI., VII. Dönem Kars, VIII., IX., X. Dönem İstanbul Milletvekilliğine, hem de İstanbul ve Ankara Üniversitelerindeki görevlerine devam etti.

Celal Bayar, Adnan Menderes ve Refik Koraltan ile birlikte Demokrat Parti’yi kurdu. Demokrat Parti 14 Mayıs 1950 seçimlerini kazanıp iktidara gelince, dışişleri bakanı oldu. 1956’ya kadar sürdürdüğü bu görevi sırasında Türkiye’nin NATO’ya girişinde etkin rol oynadı. 5 Temmuz 1957’de Demokrat Partiden resmen istifa ederek aynı yıl Hürriyet Partisi ne girdi. Asıl yararlı çalışmalarını Türk Edebiyatı ve Türk Halk Edebiyatıaraştırmaları oluşturur. Çok verimli bir araştırmacı olan Köprülü, ardında 1500’ü aşkın kitap ve makale bırakmıştır.

Mehmet Fuat Köprülü 28 Haziran 1966’da İstanbul’da öldü. Çemberlitaş’taki Köprülü Türbesi’nde babasının yanına gömüldü.

Mehmet Fuad Köprülü’nün Eserleri

  • Türk Tarihinin Ana Hatları (1931)

  • Erzurumlu Emrah (1929)

  • Edebiyat Araştırmaları (1966)

  • Ali Şir Nevayi (1941)

  • Bizans Müesseselerinin Osmanlı Müesseselerine Tesri (1981)

  • Demokrasi Yolunda (1964)

  • Les Origines de L’Empire Ottoman (Paris,1935)

  • Fuzuli Hayatı ve Eserleri (1924)

  • Türk Tarih-i Dinisi (1925)

  • Malümat-i Edebiyye (1915)

  • Türk Dilinin Sarf ve Nahvi (1917)

  • Mektep Şiirleri (3 Cilt)

  • Yeni Osmanlı Tarih-i Edebiyatı (1916)

  • Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar (1919-1966)

  • Nasrettin Hoca (1918-1981)

  • Türk Edebiyatı Tarihi (1920)

  • Türkiye Tarihi (1923)

  • Bugünkü Edebiyat (1924) (Makale)

  • Hayat-ı Fikriye (Makale) (1909)

  • Azeri Edebiyatına Ait Tetkikler (1926)

  • Milli Edebiyat Cereyanının İlk Mübeşşirleri ve Divan-ı Türk-i Basit (1928)

  • Türk Saz Şairleri Antolojisi (1930-1940, üç cilt)

  • Türk Dili ve Edebiyatı Hakkında Araştırmalar (1934)

  • Anadolu’da Türk Dili ve Edebiyatı’nın Tekamülüne Bir Bakış (1934)

  • Osmanlı Devleti’nin Kuruluşu (1959)

  • Edebiyat Araştırmaları Külliyatı (1966)

  • İslam ve Türk Hukuk Tarihi Araştırmaları ve Vakıf Müessesesi (1983)

  • Divan Edebiyatı Antolojisi

  • Türk Saz Sâirleri Antolojisi

  • Türk Edebiyatı Târihi I-II

Zehra Bilir kimdir?



Zehra Bilir (d. 26 Mart 1913, Arapgir, Malatya – ö. 28 Haziran 2007, İstanbul), “Türkü Ana” lakabıyla anılır gerçek adı: Eliz Surhantakyan.[1] Halk Türküleri ses sanatçısı. 1943’te radyo aracılığıyla sesini duyurmuştur. 1944’te halk türkülerini sahne üzerinde ilk kez okuyan türkücüdür. 1930’larda Darülbedayi’de balerin olarak çalışan Zehra Bilir, fark edilen müzik yeteneğini yönlendirmek amacıyla besteci ve kanun sanatçısı Artaki (Terziyan) Candan (1885-1948)’dan ve Hüseyin Sadeddin Arel (1880 – 1955)’den dersler aldı.

Sanatçı; sahneye şalvar, çarık gibi giysilerle çıkması ve özellikle elindeki mendili sallamasıyla ve türküleri yörelerine ait otantik özellikleriyle okumasıyla büyük ilgi toplamıştır. Birçok türkü derlemesi de yaparak Türk halk kültürüne büyük katkıda bulunan Zehra Bilir, 1952 senesinde, ardında pek çok plak bırakarak müzik hayatından çekilmiştir. Zehra Bilir, 28 Haziran 2007’de yaşadığı huzurevinde 94 yaşında yaşında vefat etti. 4 Temmuz 2007’de Zincirlikuyu Camii’nde öğle vakti kılınan cenaze namazının ardından, Zincirlikuyu Mezarlığı’nda toprağa verildi.

Derlediği türkülerden bazıları

Tiridine Bandım

Kalenin Bayır Düzü

Cemo Gül Açanda Gel

Başındaki Tellere

8 görüntüleme0 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör